سیستم فرمان یکی از مهمترین بخشهای هر خودرو محسوب میشود و نقش اصلی آن هدایت خودرو و کنترل مسیر حرکت است. در خودروهای امروزی برای کاهش نیروی مورد نیاز راننده هنگام چرخاندن فرمان، از سیستم فرمان هیدرولیک استفاده میشود. جعبه فرمان هیدرولیک به کمک فشار روغن، حرکت فرمان را نرمتر و دقیقتر کرده و باعث افزایش راحتی رانندگی میشود.
بسیاری از رانندگان با عملکرد جعبه فرمان هیدرولیک آشنا نیستند و تنها زمانی به آن توجه میکنند که با مشکلاتی مانند سفت شدن فرمان، نشتی روغن یا ایجاد صدا مواجه شوند. در این مقاله از هیدرولیک امیر به بررسی کامل نحوه عملکرد جعبه فرمان هیدرولیک، اجزای تشکیلدهنده آن، مزایا، معایب و نکات نگهداری این سیستم میپردازیم.
جعبه فرمان هیدرولیک چیست؟
جعبه فرمان هیدرولیک بخشی از سیستم فرمان خودرو است که با استفاده از فشار روغن هیدرولیک، نیروی لازم برای چرخاندن چرخها را تأمین میکند. در این سیستم راننده برای تغییر جهت خودرو نیازی به اعمال نیروی زیاد ندارد و روغن تحت فشار بخش بزرگی از این نیرو را تأمین میکند.
در خودروهای مختلف از جمله پژو 405، پژو پارس، سمند، پراید و بسیاری از خودروهای خارجی، جعبه فرمان هیدرولیک یکی از اجزای اصلی سیستم هدایت خودرو محسوب میشود.
هدف اصلی این سیستم عبارت است از:
- کاهش فشار وارد شده به راننده
- افزایش دقت فرمانپذیری
- بهبود کنترل خودرو
- کاهش خستگی در رانندگیهای طولانی
- افزایش ایمنی هنگام مانور و پارک خودرو
اجزای اصلی جعبه فرمان هیدرولیک
برای درک بهتر نحوه عملکرد جعبه فرمان هیدرولیک ابتدا باید با قطعات اصلی آن آشنا شوید.
پمپ هیدرولیک
پمپ هیدرولیک وظیفه ایجاد فشار روغن را بر عهده دارد. این پمپ معمولاً توسط تسمه موتور به حرکت درمیآید و روغن را با فشار بالا به سمت جعبه فرمان ارسال میکند.
مخزن روغن هیدرولیک
مخزن محل نگهداری روغن هیدرولیک است. روغن از این قسمت وارد پمپ شده و پس از گردش در سیستم مجدداً به مخزن بازمیگردد.
شیلنگهای فشار قوی و فشار ضعیف
این شیلنگها وظیفه انتقال روغن بین پمپ، جعبه فرمان و مخزن را بر عهده دارند.
شیر کنترل هیدرولیک
این شیر مسیر حرکت روغن را کنترل میکند و تعیین میکند فشار روغن به کدام سمت جعبه فرمان هدایت شود.
جعبه فرمان
اصلیترین بخش سیستم فرمان است که نیروی هیدرولیک را دریافت کرده و آن را به حرکت چرخها تبدیل میکند.
سیبکها و میل فرمان
این قطعات نیروی ایجاد شده در جعبه فرمان را به چرخهای جلو منتقل میکنند.
نحوه عملکرد جعبه فرمان هیدرولیک چگونه است؟
عملکرد جعبه فرمان هیدرولیک بر اساس فشار روغن انجام میشود. زمانی که راننده فرمان را میچرخاند، مجموعهای از اتفاقات در سیستم رخ میدهد.
ابتدا پمپ هیدرولیک روغن را تحت فشار قرار میدهد. این روغن از طریق شیلنگها وارد شیر کنترل میشود.
هنگامی که راننده فرمان را به سمت راست یا چپ میچرخاند، شیر کنترل مسیر روغن را تغییر میدهد و روغن پرفشار به یکی از دو سمت پیستون داخل جعبه فرمان هدایت میشود.
فشار ایجاد شده روی پیستون باعث حرکت شانه فرمان شده و در نتیجه چرخها تغییر جهت میدهند.
پس از انجام این فرآیند، روغن مصرفشده از مسیر برگشت به مخزن باز میگردد و چرخه دوباره تکرار میشود.
به زبان ساده، در سیستم هیدرولیک بخش زیادی از نیروی لازم برای چرخاندن فرمان توسط فشار روغن تأمین میشود و راننده تنها فرمان حرکت را صادر میکند.
نقش روغن در عملکرد جعبه فرمان هیدرولیک
روغن هیدرولیک یکی از مهمترین اجزای این سیستم است. بدون وجود روغن مناسب، عملکرد فرمان با مشکل مواجه خواهد شد.
وظایف روغن هیدرولیک عبارتاند از:
- انتقال نیرو
- روانکاری قطعات داخلی
- کاهش اصطکاک
- جلوگیری از سایش قطعات
- خنکسازی سیستم
در صورت کاهش سطح روغن یا استفاده از روغن نامناسب، فرمان سفت شده و قطعات داخلی جعبه فرمان دچار آسیب میشوند.
مزایای جعبه فرمان هیدرولیک
سیستم فرمان هیدرولیک سالهاست که در صنعت خودرو مورد استفاده قرار میگیرد و مزایای متعددی دارد.
نرم شدن فرمان
بزرگترین مزیت این سیستم کاهش نیروی لازم برای چرخاندن فرمان است.
افزایش راحتی رانندگی
راننده در ترافیکهای شهری و هنگام پارک کردن خودرو فشار کمتری را تحمل میکند.
کنترل بهتر خودرو
فرمان هیدرولیک باعث میشود خودرو در پیچها و مانورهای مختلف عملکرد بهتری داشته باشد.
کاهش خستگی راننده
در مسیرهای طولانی و رانندگی روزمره، راننده انرژی کمتری مصرف میکند.
افزایش ایمنی
واکنش سریعتر فرمان در شرایط مختلف باعث افزایش ایمنی خودرو میشود.
معایب جعبه فرمان هیدرولیک
با وجود مزایای فراوان، این سیستم معایبی نیز دارد.
- مصرف بخشی از توان موتور توسط پمپ هیدرولیک
- نیاز به تعویض دورهای روغن
- احتمال نشتی روغن
- هزینه تعمیرات نسبتاً بالا
- استهلاک شیلنگها و کاسه نمدها
به همین دلیل در برخی خودروهای جدید از سیستم فرمان برقی استفاده میشود.
تعمیرگاه هیدرولیک فرمان و جلوبندی
علائم خرابی جعبه فرمان هیدرولیک
آشنایی با نشانههای خرابی این سیستم میتواند از هزینههای سنگین جلوگیری کند.
سفت شدن فرمان
یکی از رایجترین علائم خرابی سیستم هیدرولیک، سفت شدن فرمان است.
نشتی روغن
وجود لکههای روغن زیر خودرو میتواند نشاندهنده خرابی شیلنگها یا کاسه نمدهای جعبه فرمان باشد.
صدای زوزه هنگام چرخاندن فرمان
کمبود روغن یا خرابی پمپ هیدرولیک معمولاً باعث ایجاد این صدا میشود.
لرزش فرمان
در برخی موارد خرابی جعبه فرمان باعث لرزش یا ضربه در فرمان میشود.
کاهش سطح روغن مخزن
کاهش مداوم روغن نشاندهنده وجود نشتی در سیستم است.
آموزش نگهداری از جعبه فرمان هیدرولیک
رعایت چند نکته ساده میتواند عمر جعبه فرمان را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
- سطح روغن هیدرولیک را به صورت دورهای بررسی کنید.
- از روغن توصیهشده توسط سازنده خودرو استفاده کنید.
- در حالت توقف کامل، فرمان را مدت طولانی در انتهای مسیر نگه ندارید.
- شیلنگها و اتصالات را به طور مرتب بازدید کنید.
- در صورت مشاهده نشتی سریعاً نسبت به تعمیر اقدام کنید.
- سرویسهای دورهای سیستم فرمان را جدی بگیرید.
- تعمیر هیدرولیک فرمان 206
تفاوت جعبه فرمان هیدرولیک و فرمان برقی
در سیستم هیدرولیک نیروی کمکی توسط فشار روغن ایجاد میشود اما در فرمان برقی یک موتور الکتریکی این وظیفه را بر عهده دارد.
فرمان برقی مصرف سوخت کمتری دارد و نیاز به روغن ندارد اما هزینه تعمیرات آن معمولاً بیشتر است. در مقابل، سیستم هیدرولیک ساختار سادهتری داشته و سالهاست در خودروهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
جمعبندی
جعبه فرمان هیدرولیک یکی از مهمترین قطعات سیستم هدایت خودرو است که با استفاده از فشار روغن، چرخاندن فرمان را آسانتر میکند. این سیستم از اجزایی مانند پمپ هیدرولیک، مخزن روغن، شیر کنترل، شیلنگها و جعبه فرمان تشکیل شده است. آشنایی با نحوه عملکرد این مجموعه میتواند به رانندگان کمک کند تا علائم خرابی را سریعتر تشخیص داده و از آسیبهای پرهزینه جلوگیری کنند.
در صورت نیاز به تعمیر، سرویس تخصصی جعبه فرمان هیدرولیک یا تهیه قطعات اصلی میتوانید با مجموعه هیدرولیک امیر تماس بگیرید.
هیدرولیک امیر
شماره تماس: 09102475768
